Decydując się na zaciągnięcie kredytu trzeba się oczywiście liczyć z koniecznością jego spłaty, a ta dokonywana jest najczęściej w cyklach miesięcznych. Formuła rat miesięcznych przewiduje dwa warianty: raty malejące lub równe (annuitowe). Każda rata składa się z dwóch części: kapitałowej (uzależnionej od wartości kredytu) oraz odsetkowej (uzależnionej od wysokości oprocentowania pozostałej do spłaty wartości kredytu). W przypadku rat malejących kwota kredytu jest podzielona na raty kapitałowe o stałej wielkości i raty odsetkowe, które wraz ze spłatą zadłużenia maleją, stąd też ogólna rata kredytu będzie z czasem maleć. Tak więc większy nacisk jest położony na spłatę samego kapitału. W przypadku spłaty w równych ratach, ustalane są odpowiednie proporcje obu składowych w ten sposób, by przez cały okres kredytowania ogólna miesięczna rata pozostawała na stałym poziomie. W początkowym okresie udział raty odsetkowej jest więc większy i stopniowo maleje, a raty kapitałowej mniejszy i stopniowo rośnie. W efekcie na początku okresu kredytowania mamy tutaj relatywnie mniejsze obciążenia finansowe, ale ogólny koszt kredytu się zwiększa, gdyż spłacając kapitał w wolniejszym stopniu, kredytobiorca naraża się na wyższe obciążenie odsetkami, a ciężar spłaty kredytu przesuwa się dalej w czasie. Decyzja co do wyboru odpowiedniego wariantu zależy w głównej mierze od bieżących i przyszłych możliwości kredytobiorcy. Jeśli jest to np. kredyt na budowę domu i nie jest on głównym źródłem finansowania, rozważyć można wariant równych rat, gdyż wydatki z tytułu bieżących potrzeb są już znaczącym obciążeniem, a takie odsunięcie spłaty kapitału w czasie może zrównoważyć budżet. Z drugiej strony, jeśli kredytobiorca uzna, że jest w stanie spłacić kredyt wcześniej i chce zminimalizować koszty z tytułu odsetek może się zdecydować na wariant rat malejących.
